Nami Cem İYİGÜN

BASILI YAYINLARIN AKIBETİ - 2

Bazı görüşlere göre basılı kitap, devrini tamamlamış ve artık uzatmaları oynamaktadır. Bu görüşteki kişiler, bardağı taşıran son damlanın çok yakınlarda gerçekleştiğini; 21. Yüzyılın ikinci on yılında e-kitapların Amazon sitesinde geleneksel kitaplardan daha fazla satmaya başlamasıyla geleceğin göründüğünü söylemektedirler. Süreç henüz bütün dünyada aynı şekilde işlememekte, ama nasıl bir trendin söz konusu olduğu anlaşılmaktadır.

Elde taşınabilen e-kitap okuyucu cihazlarda, tabletlerde veya akıllı telefonlarda okunmak üzere piyasaya sürülen e-kitaplar, tıpkı matbu bir kitapmış gibi görünürler. Sanal kapağını açarak okumaya başlayabilir ve elinizle sayfalarını çevirebilirsiniz. Ama elbette görünüş dışında matbu kitapla çok fazla benzerlikleri yoktur ve asla gerçek bir matbu kitap gibi davranmazlar. E-kitabın matbu kitaba kıyasla avantajları o kadar fazladır ki, bu ikisi arasındaki ilişkiyi otomobilin kendi öncülü olan at arabası ile ilişkisine benzetirsek abartmış olmayız.

Bir e-kitabı temin etmek istediğinizde kitapçılara gitmeniz veya internetten satın aldığınız kitabın elinize ulaşması için günlerce kargo beklemeniz gerekmez. Kitabı seçmeniz, ücretini ödemeniz ve cihazınıza indirmeniz sadece birkaç saniye alan birkaç tıklama gerektirmektedir. Hatta artık e-kitapları tek tek satın alıp indirmek yerine, belli bir aylık abonelik ücreti karşılığında veritabanındaki bütün kitapların online olarak okunmasına imkan veren hizmetlerden yararlanmak da mümkündür. Bu, tek bir matbu kitabın sahibi olmak için vereceğiniz paraya, milyonlarca kitaba erişim hakkını alabileceğiniz anlamına gelmektedir. Tabii internet bağlantısı olan her tür ekrandan dijital kitaplara erişiminiz olacağı için de bir bakıma evrensel kütüphaneyi her an hazır ve nazır şekilde yanınızda taşırsınız.

E-kitaplar sadece kolay ulaşılmaları ve ekonomik oluşları ile değil, okuma sürecinde sağladıkları yeni avantajlarla da öne çıkmaktadırlar. Bir e-kitap okurken yazıların font büyüklüğünü değiştirebilir, işaret parmağınız yerine baş parmağınızı kullanarak sayfaları ışık hızıyla çevirebilir, satır altlarını çizip silebilir, metnin içinde kelime veya kavram araması yapabilir, ilk defa karşılaştığınız bir kelimeyi veya kavramı tek tıklamayla arama motorlarında araştırabilir, metinden parçalar seçerek indirebilir ve sosyal ağlarınızda paylaşabilirsiniz. İçlerine yerleştirilen hyperlink’ler sayesinde, okumakta olduğunuz paragrafa dair önceki okuyucu yorumlarını görebilir ya da edebi bir metinde betimlenen bir manzarayı görmek istediğinizde size o manzarayı gösterecek fotoğraf veya videolara yönlendirilebilirsiniz. Kitabın içinde başka bir kitabın ismi geçiyorsa ve siz o kitabı da okumak niyetindeyseniz, ismine tıklayıp okuma sırasına koymanız yeterlidir. Okumaktan yorulduğunuzda ise metnin istediğimiz bir kısmını sanal asistanınıza okutabilir ve ses olarak dinleyebilirsiniz.

İlerleyen yıllarda gelişecek yeni teknolojilerin e-kitaplara entegre edilmesiyle metin okuma işinin, okunan metnin türüne göre çeşitli seslerle, görüntülerle, kokularla ve karma gerçeklik teknikleriyle zenginleştirilmesi dahi beklenmektedir. Böylece belki de bir roman okumak, adeta bir beş boyutlu film izlemeye veya bir bilgisayar oyunu oynamaya benzemeye başlayacaktır. Birden çok duyuyu etkileyecek şekilde tasarlanan e-kitaplardan bir aşk hikayesi okurken her bölümde başka bir arka fon müziği, bir savaş hikayesi okurken de kurşun vızıltıları ve barut kokusu metne eşlik edebilecektir. İnternete bağlı akıllı gözlükler ve kontakt lenslerin yaygınlaşmasıyla kitap okumak için tablet tipi cihazlara da ihtiyaç kalmayacak, istenen anda istenen kitap gözünüzün önüne yansıyıverebilecektir. Tamamen işitsel, görsel ve gittikçe sanal bir kültüre sahip yeni nesiller açısından, beyaz bir zemindeki siyah işaretlerden ibaret olan geleneksel matbu kitap, herhalde oldukça yavan kaçacaktır. Dış dünyayla ve diğer kitaplarla herhangi bir bağlantı içermeyen, iki kapak arasında bağımsız şekilde var olan matbu kitabın bu yönü de her an bağlantılı bir yaşama alışmış nesillere son derece arkaik görünecektir.

Şimdilik e-kitapların standart bir formata ve evrensel bir platforma kavuşamamış olmaları gibi bazı problemleri varsa da, bunların hiçbiri aşılamayacak problemler değildir. Yakın bir gelecekte insanlık tarihi boyunca yazılmış önemli eserlerin tümünün dijital ortama aktarılmasının tamamlanmasıyla artık sadece yeni çıkan kitaplar değil, istenen hemen tüm kitaplar da e-kitap formunda bulunabilir olacaklardır. Netice itibariyle e-kitapların yaygınlaşacağı ve zamanla kitap okuma işinin baskın yöntemi halini alacağına bence pek şüphe yoktur. Fakat matbu kitabın matbu dergiler ve gazeteler bahsindeki gibi tamamen ortadan kalkacağı öngörüsünde bulunduğum da kesinlikle zannedilmemelidir. Sadece içindeki metni taşıyan bir aracı değil, aynı zamanda sevilen, değer atfedilen ve birlikte yaşanan bir nesne de olan basılı kitabın gelecekte varlığını koruyacağına inanıyorum. E-kitapların yanında ve belki çok daha az sayıda, ama mutlaka var olmaya devam edeceklerdir. Bunun nedenlerini ve muhtemel biçimlerini haftaya konuşuruz.

Yazarın Yazıları
ASKERİ HAREKÂT14 Ekim 2019 TEMEL SORUNUMUZ30 Eylül 2019 İSTİKBAL GÖKLERDE16 Eylül 2019 BASILI YAYINLARIN AKIBETİ - 402 Eylül 2019 BASILI YAYINLARIN AKIBETİ - 324 Ağustos 2019 BASILI YAYINLARIN AKIBETİ - 215 Ağustos 2019 BASILI YAYINLARIN AKIBETİ - 105 Ağustos 2019 HAKİKAT SONRASI ÇAĞ29 Temmuz 2019 KİTLELERİN BİLGELİĞİ01 Temmuz 2019 ZENGİN YAŞAM, MESUT ÖLÜM23 Haziran 2019
ANA SAYFA YAZARLAR GÜNCEL EKONOMİ SİYASET SPOR GALERİ WEB TV İLETİŞİM