Ahmet HAYVALI

TEK DÜZEN HESAP PLANI

Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB)  tarafından; bilanço usulünde defter tutan gerçek ve tüzel kişilere ait teşebbüs ve işletmelerin faaliyet ve sonuçlarının sağlıklı ve güvenilir bir biçimde muhasebeleştirilmesi, mali tablolar aracılığı ile ilgililere sunulan bilgilerin tutarlılık ve mukayese edilebilirlik niteliklerini koruyarak gerçek durumu yansıtmasının sağlanması ve işletmelerde denetimin kolaylaştırılması amacıyla  yeni düzenlemeler yapılmış ve. 01.01.1994 tarihinden itibaren yürürlüğe girmek üzere 26.12.1992 tarih ve  21447 sayılı mükerrer Resmi Gazete’ de  (I) sıra numaralı Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği  yayımlanmıştı.

Tebliğ ile;

  1. a) Muhasebenin Temel Kavramları,
  2. b) Muhasebe Politikalarının Açıklanması,
  3. c) Mali Tablolar İlkeleri,
  4. d) Mali Tabloların Düzenlenmesi ve Sunulması
  5. e) Tekdüzen Hesap Çerçevesi Hesap Planı ve İşleyişi, konularında düzenlemeler yapılmış ve bu düzenlemeler Tebliğin ekini oluşturmuştu.

 

MSUGT ile yapılan düzenlemelerin kuşkusuz en önemlisi ve  uygulamada muhasebe sistemini hesap planları düzeyinde kökünden değiştirmeye yönelik olanı “ Tek Düzen  Hesap Planı Çerçevesi Hesap Planı ve İşleyişi”  hususudur.

 

Tek Düzen Hesap Planı nedir ?

Tek düzen hesap planı, standartlaşma amacıyla resmileşmiş hesap cetvelinin adıdır. Tek düzen hesap planında muhasebe hesap kodları belli bir düzen ve mantığa göre sıralanır. Bilanço esasına göre defter tutan işletmeler muhasebe sistemlerini tek düzen hesap planının çerçevesine göre kurmak mecburiyetindedir. Hesaplar, hesap planı açıklamasında belirtildiği şekilde çalışır ve hesap planındaki kod ve hesaplar değiştirilemez.

 

TÜRMOB ve SMMMO lar nasıl hazırlandı ?

01.01.1994 tarihinde yürürlüğe girecek olan uygulama için  1993 takvim yılının  tamamının meslek mensubunun  sisteme hazırlanması noktasında eğitimle geçtiğini ifade edersek odalarımızın ve birliğin hakkını teslim etmiş oluruz doğrusu. Gerçekten  yeni ve çok önemli bir uygulamaya hazırlık noktasında bir meslek örgütü ancak bu kadar eğitim yapabilirdi. Yıl bitmeden neredeyse tüm örgüt tebliği kendisi düzenlemiş kadar hazır hale gelmişti. Hiç sorun yaşanmadan 01.01.1994 tarihinde uygulamaya geçildi.

 

Sonrası;

Evet sonrası önemli elbette. Yürürlük tarihinden bugüne 25 yıl geride kaldı ve finansal tabloların düzenlenmesinde sorun yaratan kimi hesapların düzeltilmesi hesap planının revize edilmesi gerçekleşmediği gibi üstüne üstlük bu konudaki eğitimler birden kesiliverdi ve  bazı meslek mensupları sistemin adını yanlış yorumlayarak kendilerini istedikleri hesabı kullanma açısından yetkili görmeye başladılar. Bugün piyasada  TDHP,  kimi meslek mensupları tarafından farklı yorumlanmakta ve farklı hesaplar kullanılmaktadır.

 

TDHP na tekrar bir göz atalım.  MSUGT ‘ ne göre  hesap planı iki ana başlıkta toplanmaktadır.

  • Bilanço Hesapları, 2) Gelir Tablosu Hesapları 3) Maliyet Hesapları
  • Bilanço Hesapları
  • Dönen Varlıklar
  • Duran Varlıklar
  • Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar
  • Uzun Vadeli Yabanı Kaynaklar
  • Özkaynaklar

 

  • Gelir Tablosu Hesapları
  • Brüt Satışlar
  • Satış İndirimleri (-)
  • Satışların Maliyeti(-)
  • Faaliyet Giderleri (-)
  • Diğer Faaliyetlerden Olağan Gelir ve Karlar
  • Diğer Faaliyetlerden Olağan Gider ve Zararlar(-)
  • Finansman Giderleri(-)
  • Olağandışı Gelir ve Karlar
  • Olağandışı Gider ve Zararlar(-)
  • Dönem Net Kar Veya Zararı

 

  • Maliyet Hesapları

Bu çerçevede maliyet  hesapları da   seçeneklere göre (7A)  ve ( (7/B) olarak gruplanmıştır. Uygulamada kullanılan (7/A) seçeneğinde ise hesaplar;

*   Maliyet Muhasebesi Bağlantı Hesapları

*   Direkt İlk Madde ve Malzeme Giderleri

*   Direkt İşçilik Giderleri

*   Genel Üretim Giderleri

*   Hizmet Üretim Maliyeti

*   Araştırma ve Geliştirme Giderleri 

*   Pazarlama, Satış ve Dağıtım Giderleri

*   Genel Yönetim Giderleri

*   Finansman Giderleri  olarak sıralanmış ve kodlanmıştır.

 

Gider çeşitleri hesaplarının işleyişi ise ayrı bir özen istemektedir. Mal  ve hizmet üretiminde katlanılması gereken maliyetlerin bünyesindeki harcama çeşitlerini ifade eden bu  hesaplar, kuruluşların bünyelerine uygun biçimde detaylandırılır.

Gider çeşitleri hesaplarının kodlamaları ise aşağıdaki gibi olacaktır..  

  • 0 İlk madde ve malzeme
  • 1 İşçi ücret ve giderleri
  • 2 Memur ücret ve giderleri
  • 3 Dışardan sağlanan fayda ve hizmetler
  • 4 Çeşitli giderler
  • 5 Vergi, resim ve harçlar
  • 6 Amortismanlar ve tükenme payları
  • 7 Finansman Giderleri

Hesapların işleyişinde bu sıralama ve kodlar değişmez,  değiştirilemez.  Ancak, gruplar içindeki gider çeşitlerinin sabit, değişken ve yarı değişken biçimde ayırımı işletmelerin kendi ihtiyaç ve inisiyatiflerine bırakılmıştır.  Yani,  hesap kodlarına dokunmadan alt kırımlarda bünyelerine uygun olan alt hesapları istedikleri gibi  açabilirler.

 

“ (7/B) seçeneğini tercih eden kullanıcılar bu kodlara göre gider ve  maliyet hesaplarını düzenlemektedirler.”

 

Yukarıda değinildiği üzere uygulamada,   hesap kodlarının ve alt detayların  farklı kullanıldığı ve bu nedenle  finansal tabloların okunmasında sorunlar yaşandığı bir gerçektir. Bu sorun özellikle bağımsız denetimine tabi olan işletmelerin finansal tablolarının denetiminde fazlasıyla ortaya çıkmaktadır.

GİB ve KGK   yetkilileri tarafından BDS’ ler ve MSUGT  arasında uyumsuzluğu giderecek bir hesap planı çalışmasında son aşamaya gelindiği ve kısa bir zaman diliminde yayımlanarak yürürlüğe gireceği  bilinmektedir.

 

TÜRMOB ve SMMMO yöneticilerimizin, en azından bilgilerin tazelenmesi ve uygulamada birlikteliğin sağlanması maksadıyla, 2020  eğitim programlarına  TEKDÜZEN  HESAP  PLANI uygulaması eğitimini,  mutlaka almaları gerektiğinin altını çizmek istiyorum.

Zira  tekdüzen genel olmaktan çıkıp, özelleşmeye başladı.

 

Yazarın Yazıları
TEK DÜZEN HESAP PLANI25 Aralık 2019 YENİ UYGULAMALAR BAŞLARKEN MÜKELLEFLERİMİZ ....30 Kasım 2019 NECATTİN BAŞKANA AÇIK MEKTUP...14 Ekim 2019 ÜNLÜ AKTÖR VE SAHTE  FATURA...23 Eylül 2019 GENÇ MESLEKTAŞLARIM HOŞ GELDİNİZ...12 Eylül 2019 10.000  KİTAP...02 Eylül 2019 ATA’MIZIN HEDİYE ETTİĞİ KİTAPLAR...30 Ağustos 2019 TEK DÜZEN HESAP PLANI ÜZERİNE…05 Ağustos 2019 BU NASIL BİR DUYARSIZLIKTIR…29 Temmuz 2019 FELAKET GELİYORUM DERKEN...22 Temmuz 2019
ANA SAYFA YAZARLAR GÜNCEL EKONOMİ SİYASET SPOR GALERİ WEB TV İLETİŞİM